Zasób - Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa

Menu górne z lewej strony

Menu górne z prawej strony

Zasób

Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa jest państwową osobą prawną, której Skarb Państwa powierzył wykonywanie prawa własności w odniesieniu do nieruchomości przekazanych do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, określone w ustawie z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, a także w innych przepisach i dokumentach, wyznaczających kierunki i zakres działania KOWR oraz realizacji założeń polityki społeczno-gospodarczej państwa, zwłaszcza na rzecz wsi, rolnictwa i gospodarki żywnościowej.

W ramach określonego w art. 5 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa ustawowego stosunku powiernictwa, KOWR uzyskał kompetencję do wykonywania we własnym imieniu praw Skarbu Państwa w odniesieniu do, stanowiącego własność Skarbu Państwa, mienia Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa występuje w obrocie prawnym samodzielnie, jako odrębny jego uczestnik (osoba prawna).

Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa kontynuuje działalność Agencji Nieruchomości Rolnych następczyni Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa w zakresie gospodarowania Zasobem Własności Rolnej Skarbu Państwa z uwzględnieniem regulacji zawartych w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego. Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa została powołana w październiku
1991 r. mocą ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa po to, aby przejąć, zrestrukturyzować i sprywatyzować mienie po byłych Państwowych Gospodarstwach Rolnych, nieruchomości rolne Państwowego Funduszu Ziemi, a także inne mienie stanowiące własność Skarbu Państwa. Ponadto na podstawie przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników Agencja została także zobowiązana do przejmowania na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnych, wchodzących w skład gospodarstw rolnych, na wniosek właścicieli, którzy mają ustalone prawo do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego rolników.
Do końca 1995 r,, kiedy zasadnicza część tego zadania została zrealizowana, Agencja przejęła do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa około 4 414 tys. ha, z których ponad 83 % pochodziło z 1 666 zlikwidowanych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej (ppgr) o przeciętnej powierzchni  2 250 ha.

Przejęte państwowe gospodarstwa rolne podlegały restrukturyzacji, w ramach której m.in. wydzielano do zaoferowania w drodze sprzedaży lub dzierżawy zarówno większe obszarowo nieruchomości posiadające bazę budynkową, jak też grunty niezabudowane, służące głównie powiększaniu istniejących gospodarstw indywidualnych. Restrukturyzacja prowadziła również do wydzielenia gruntów na inne cele, np. gruntów niezbędnych gminom na realizację zadań własnych, czy też gruntów nierolnych. Opracowywane programy restrukturyzacji przedstawiające sposób zagospodarowania mienia pochodzącego z byłych ppgr, przedkładane były do zaopiniowania gminom oraz konsultowane z organizacjami społeczno-zawodowymi rolników.

 

Stan zagospodarowania Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (ZWRSP) na dzień 30 listopada 2019 r.

Od początku działalności dawnej Agencji Nieruchomości Rolnych – obecnie Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa - do 30 listopada 2019 r. przejęto do Zasobu WRSP 4 747 106 ha gruntów, z czego trwale rozdysponowano 3 382 253 ha. W ramach sprzedaży i odpłatnego przekazania rozdysponowano      2 715 380 ha. Nieodpłatnie przekazano uprawnionym podmiotom 666 873 ha gruntów Zasobu, z tego samorządom terytorialnym 58 959 ha, Lasom Państwowym 154 485 ha, kościelnym osobom prawnym 90 246 ha i podmiotom uprawnionym w trybie ustawy „Prawo wodne” 236 710 ha.

Stan gruntów pozostających w Zasobie WRSP na 30 listopada 2019 r. wynosił ogółem 1 364 853 ha, z czego grunty znajdujące się w dzierżawie stanowiły 1 038 518 ha, w trwałym zarządzie 18 141 ha, użytkowaniu wieczystym 52 863 ha, dożywotnim użytkowaniu 2 626 ha, bezumownym użytkowaniu 17 921 ha. Powierzchnia gruntów Zasobu WRSP nie posiadających kwalifikacji sposobu rozdysponowania wynosiła 198 577 ha, a powierzchnia gruntów obcych w Zasobie WRSP (tj. gruntów, które z mocy prawa przeszły w gestię innych podmiotów, lecz pozostają w ewidencji Zasobu do czasu ich protokólarnego przekazania tym podmiotom) wynosiła 36 001 ha. Stan Zasobu WRSP po odjęciu gruntów obcych wynosił 1 328 853 ha.

 

 

Tabela 1. Grunty pozostające w Zasobie WRSP wg poszczególnych form zagospodarowania wg stanu na 30.11.2019 r. (w ha) w podziale na OT KOWR

 

Rys. 1. Grunty pozostające w Zasobie WRSP (1 364,9 tys. ha) wg stanu na 30.11.2019 r. w podziale na województwa

 

 

Dzierżawa nieruchomości Zasobu WRSP

Głównym kierunkiem nietrwałego rozdysponowania i zagospodarowania nieruchomości Zasobu WRSP jest dzierżawa. Dzierżawa nieruchomości rolnych cieszy się dużym zainteresowaniem, gdyż jest to dogodny sposób użytkowania gruntów i budynków, nie wymagający angażowania dużych środków finansowych, jak ma to miejsce przy nabywaniu nieruchomości. Wydzierżawienie nieruchomości Zasobu WRSP następuje w trybie przetargowym (przede wszystkim w drodze przetargów ograniczonych dla rolników indywidualnych) lub w trybie bezprzetargowym (w przypadkach określonych w ustawie).

Według stanu na 30 listopada 2019 r. w dzierżawie pozostawało 1 038,5 tys. ha (tj. 76% powierzchni pozostającej w Zasobie WRSP) na podstawie zawartych 63,0 tys. umów dzierżawy.

 

 

Tabela 2. Grunty Zasobu WRSP w dzierżawie wg stanu na 30.11.2019 r. (w ha) w podziale na województwa

 

W okresie 01.01. – 30.11.2019 r. wydzierżawiono ogółem 41,1 tys. ha gruntów Zasobu WRSP, na podstawie 4,6 tys. zawartych umów, z czego 96% w trybie przetargowym.

 

 

Grunty Zasobu WRSP pozostające do rozdysponowania

Według stanu na dzień 30 listopada 2019 r. w ogólnej powierzchni gruntów Zasobu WRSP pozostawało do rozdysponowania 198,6 tys. ha. Dokonana w jednostkach terenowych szacunkowa ocena przydatności tych gruntów do różnych celów (wg stanu na czerwiec 2019 r.) wskazała, że znaczna część gruntów (ok. 70%) może być sprzedana lub wydzierżawiona kontrahentom KOWR na cele związane z produkcją rolną z tym, że większość z tych gruntów jest o niskiej przydatności rolniczej oraz  znacznym rozdrobnieniu. Kolejne grunty (ok. 19%) określono jako kwalifikujące się do wykorzystania w celach nierolniczych – zwłaszcza pod zalesienia i budownictwo, a także na cele rekreacji i związane z ochroną przyrody. Dla pozostałych gruntów (ok. 11%) nie zdefiniowano możliwych kierunków ewentualnego wykorzystania. Ocenia się, że znaczna część tych gruntów charakteryzuje się dużym rozdrobnieniem oraz innymi niekorzystnymi cechami (np. nieuregulowane stosunki wodne, zakamienione, położone na skarpach, urwiskach itp.).

Rys. 2.  Grunty do rozdysponowania (198,6 tys. ha) wg stanu na 30.11.2019 r. w podziale na województwa

 

 

 

Podstawowe akty prawne

Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U.2019.817 j.t. z późn. zm.),

Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U.2019.1362 j.t.),

Ustawa z dnia 14 kwietnia 2016 r. o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw (Dz.U.2018.869 j.t.)

Ustawa z dnia 10 lutego 2017 r. o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa Dz.U.2018.1154 j.t. z późn. zm.),

Ustawa z dnia 10 lutego 2017 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa Dz.U.2017.624  z późn. zm.),