Zasób - Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa

Menu górne z lewej strony

Menu górne z prawej strony

Zasób

Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa jest państwową osobą prawną, której Skarb Państwa powierzył wykonywanie prawa własności w odniesieniu do nieruchomości przekazanych do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, określone w ustawie z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, a także w innych przepisach i dokumentach, wyznaczających kierunki i zakres działania KOWR oraz realizacji założeń polityki społeczno-gospodarczej państwa, zwłaszcza na rzecz wsi, rolnictwa i gospodarki żywnościowej.

W ramach określonego w art. 5 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa ustawowego stosunku powiernictwa, KOWR uzyskał kompetencję do wykonywania we własnym imieniu praw Skarbu Państwa w odniesieniu do, stanowiącego własność Skarbu Państwa, mienia Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa występuje w obrocie prawnym samodzielnie, jako odrębny jego uczestnik (osoba prawna).

Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa kontynuuje działalność Agencji Nieruchomości Rolnych następczyni Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa w zakresie gospodarowania Zasobem Własności Rolnej Skarbu Państwa z uwzględnieniem regulacji zawartych w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego. Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa została powołana w październiku
1991 r. mocą ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa po to, aby przejąć, zrestrukturyzować i sprywatyzować mienie po byłych Państwowych Gospodarstwach Rolnych, nieruchomości rolne Państwowego Funduszu Ziemi, a także inne mienie stanowiące własność Skarbu Państwa. Ponadto na podstawie przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników Agencja została także zobowiązana do przejmowania na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnych, wchodzących w skład gospodarstw rolnych, na wniosek właścicieli, którzy mają ustalone prawo do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego rolników.
Do końca 1995 r,, kiedy zasadnicza część tego zadania została zrealizowana, Agencja przejęła do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa około 4 414 tys. ha, z których ponad 83 % pochodziło z 1 666 zlikwidowanych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej (ppgr) o przeciętnej powierzchni  2 250 ha.

Przejęte państwowe gospodarstwa rolne podlegały restrukturyzacji, w ramach której m.in. wydzielano do zaoferowania w drodze sprzedaży lub dzierżawy zarówno większe obszarowo nieruchomości posiadające bazę budynkową, jak też grunty niezabudowane, służące głównie powiększaniu istniejących gospodarstw indywidualnych. Restrukturyzacja prowadziła również do wydzielenia gruntów na inne cele, np. gruntów niezbędnych gminom na realizację zadań własnych, czy też gruntów nierolnych. Opracowywane programy restrukturyzacji przedstawiające sposób zagospodarowania mienia pochodzącego z byłych ppgr, przedkładane były do zaopiniowania gminom oraz konsultowane z organizacjami społeczno-zawodowymi rolników.

 

Stan zagospodarowania Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (ZWRSP) na dzień 31 marca 2020 r.

 

Od początku działalności  Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa i jego poprzedniczek prawnych: Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa i Agencji Nieruchomości Rolnych  do 31 marca 2020 r. przejęto do Zasobu WRSP 4 749 033 ha gruntów, z czego trwale rozdysponowano 3 384 585 ha. W ramach sprzedaży i odpłatnego przekazania rozdysponowano 2 716 870 ha. Nieodpłatnie przekazano uprawnionym podmiotom 667 715 ha gruntów Zasobu, z tego samorządom terytorialnym 59 113 ha, Lasom Państwowym 154 544 ha, kościelnym osobom prawnym 90 350 ha i podmiotom uprawnionym w trybie ustawy Prawo wodne  236 772 ha.

Stan gruntów pozostających w Zasobie WRSP na 31 marca 2020 r. wynosił ogółem 1 364 448 ha, z czego grunty znajdujące się w dzierżawie stanowiły 1 046 216 ha, w trwałym zarządzie 18 101 ha, użytkowaniu wieczystym 52 833 ha, dożywotnim użytkowaniu 2 381 ha, bezumownym użytkowaniu 13 613 ha. Powierzchnia gruntów Zasobu WRSP nie posiadających kwalifikacji sposobu rozdysponowania wynosiła 195 117 ha, a powierzchnia gruntów obcych w Zasobie WRSP (tj. gruntów, które z mocy prawa przeszły w gestię innych podmiotów, lecz pozostają w ewidencji Zasobu do czasu ich protokólarnego przekazania tym podmiotom) wynosiła 36 002 ha. Stan Zasobu WRSP po odjęciu gruntów obcych wynosił 1 328 446 ha.

 

 

Tabela 1. Grunty pozostające w Zasobie WRSP wg poszczególnych form zagospodarowania wg stanu na 31.03.2020 r. (w ha) w podziale na OT KOWR

 

 

Rys. 1. Grunty pozostające w Zasobie WRSP (1 364,4 tys. ha) wg stanu na 31.03.2020 r. w podziale na województwa

 

 

Dzierżawa nieruchomości Zasobu WRSP

 

Głównym kierunkiem nietrwałego rozdysponowania i zagospodarowania nieruchomości Zasobu WRSP jest dzierżawa. Dzierżawa nieruchomości rolnych cieszy się dużym zainteresowaniem, gdyż jest to dogodny sposób użytkowania gruntów i budynków, nie wymagający angażowania dużych środków finansowych, jak ma to miejsce przy nabywaniu nieruchomości. Wydzierżawienie nieruchomości Zasobu WRSP następuje w trybie przetargowym (przede wszystkim w drodze przetargów ograniczonych dla rolników indywidualnych) lub w trybie bezprzetargowym (w przypadkach określonych w ustawie).

Według stanu na 31 marca 2020 r. w dzierżawie pozostawało 1 046,2 tys. ha (tj. 77% powierzchni pozostającej w Zasobie WRSP) na podstawie zawartych 63,8 tys. umów dzierżawy.

 

Tabela 2. Grunty Zasobu WRSP w dzierżawie wg stanu na 31.03.2020 r. (w ha) w podziale na województwa

W okresie 01.01. – 31.03.2020 r. wydzierżawiono ogółem 9,72 tys. ha gruntów Zasobu WRSP, na podstawie 899 zawartych umów, z czego 99,7% w trybie przetargowym.

 

Grunty Zasobu WRSP pozostające do rozdysponowania

 

Według stanu na dzień 31 marca 2020 r. w ogólnej powierzchni gruntów Zasobu WRSP pozostawało do rozdysponowania 195,1 tys. ha. Dokonana w jednostkach terenowych szacunkowa ocena przydatności tych gruntów do różnych celów (wg stanu na grudzień 2019 r.) wskazała, że znaczna część gruntów (ok. 73%) może być sprzedana lub wydzierżawiona kontrahentom KOWR na cele związane z produkcją rolną z tym, że większość z tych gruntów cechuje  niska przydatność rolnicza oraz  znaczne rozdrobnienie. Kolejne grunty (ok. 17%) określono jako kwalifikujące się do wykorzystania w celach nierolniczych – zwłaszcza pod zalesienia i budownictwo, a także na cele rekreacji i związane z ochroną przyrody. Dla pozostałych gruntów (ok. 10%) nie zdefiniowano możliwych kierunków ewentualnego wykorzystania. Ocenia się, że znaczna część tych gruntów charakteryzuje się dużym rozdrobnieniem oraz innymi niekorzystnymi cechami (np. nieuregulowane stosunki wodne, zakamienione, położone na skarpach, urwiskach itp.).

 

Rys. 2.  Grunty do rozdysponowania (195,1 tys. ha) wg stanu na 31.03.2020 r. w podziale na województwa

 

 

Podstawowe akty prawne

 

Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. z 2020 r., poz.396 tekst jednolity),

Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. z 2019 r., poz.1362 tekst jednolity),

Ustawa z dnia 14 kwietnia 2016 r. o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 869 tekst jednolity),

Ustawa z dnia 10 lutego 2017 r. o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz.U. z 2020 r., poz. 481 tekst jednolity),

Ustawa z dnia 10 lutego 2017 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa Dz.U. z 2017 r., poz. 624  z późn. zm.),